Một con đường phục hồi có trật tự, nhân văn và đúng pháp luật

Cuộc khủng hoảng AISVN không còn là câu chuyện riêng của một ngôi trường, một nhóm phụ huynh, hay một tranh chấp dân sự thông thường.

Đây là một bài toán xã hội – pháp lý – tài chính phức tạp, liên quan đến hàng nghìn tỷ đồng, hơn một nghìn học sinh từng bị ảnh hưởng, hàng trăm gia đình phụ huynh, đội ngũ giáo viên – người lao động trong và ngoài nước, ngân hàng, trái chủ, nhà cung cấp, nhà đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước và niềm tin của xã hội đối với môi trường giáo dục tư thục.

Trong suốt thời gian dài, nhiều bên đã chịu thiệt hại. Phụ huynh mất tiền và mất niềm tin. Học sinh mất môi trường học tập. Giáo viên và người lao động bị nợ lương. Các chủ nợ khác chưa có lối ra rõ ràng. Cơ quan quản lý nhà nước đứng trước áp lực phải xử lý đúng luật, nhưng đồng thời cũng phải giữ ổn định xã hội và bảo vệ những giá trị còn có thể cứu vãn.

Chính vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất hôm nay không còn là: “Ai đúng, ai sai?”

Câu hỏi đó thuộc thẩm quyền của cơ quan tố tụng và tòa án.

Câu hỏi cần đặt ra lúc này là: Còn con đường nào để tất cả các bên cùng ngồi lại, minh bạch hóa sự thật, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của các bên và tránh để mọi giá trị còn lại bị mất trắng hay không?

AIST tin rằng: Câu trả lời là CÓ.

Một tín hiệu mới: khối phụ huynh đã không còn phân tán

Trong gần hai năm khủng hoảng, điểm yếu lớn nhất của phụ huynh AISVN là sự phân tán. Mỗi gia đình một hoàn cảnh, một hợp đồng, một kỳ vọng, một hướng xử lý. Người muốn kiện riêng. Người muốn chờ. Người muốn thương lượng. Người đã mất niềm tin hoàn toàn.

Nhưng đến nay, một chuyển biến quan trọng đã hình thành: khối phụ huynh đã liên kết được gần 1.800 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính và đã gửi ủy quyền cho AIST. Đây không chỉ là một con số.

Đây là bước chuyển từ tâm thế nạn nhân riêng lẻ sang một cơ chế đại diện tập thể có tổ chức.

Đây cũng là điều kiện đầu tiên để các bên có thể làm việc nghiêm túc với nhau. Bởi trong một vụ việc có quy mô hàng nghìn tỷ đồng, nếu chủ nợ lớn nhất vẫn rời rạc, không có đại diện, không có tiếng nói chung, thì mọi cuộc đối thoại đều khó đi đến kết quả thực chất.

AIST không xem con số 1.800 tỷ đồng này là công cụ để đối đầu với bất kỳ ai.

Ngược lại, đây là nền tảng để mở ra một tiến trình làm việc có trật tự, có trách nhiệm và có khả năng đi đến giải pháp.

Trường Quốc tế Mỹ — AISVN đã chính thức bị giải thể về mặt hoạt động giáo dục theo QĐ 3693 ngày 31/12/2025 của UBND TP.HCM. Tuy nhiên, việc giải thể về hoạt động không đồng nghĩa với việc kết thúc về mặt trách nhiệm dân sự và hình sự. Công ty Cổ phần Giáo dục Quốc tế Mỹ AIS vẫn tồn tại về mặt pháp nhân, với khoản nợ hơn 3.600 tỷ đồng vẫn còn đó — và hàng trăm gia đình vẫn đang chờ.

Dưới đây là bức tranh đầy đủ về các bên liên quan:

① Phụ huynh (~900 gia đình) — Chủ nợ lớn nhất, vị thế pháp lý yếu nhất

Tổng nợ: ~3.322 tỷ đồng (HĐHL 2.880 tỷ + HĐKHL 442 tỷ). Chủ nợ KHÔNG có bảo đảm — xếp hàng cuối trong thanh lý.

Cập nhật 4/2026: Gần 1.800 tỷ đã ủy quyền cho AIST — đạt ~45% tổng nợ không có bảo đảm. Cần thêm ~800 tỷ để đạt ngưỡng 65% quyết định tại Hội nghị chủ nợ.

② PVcomBank — Chủ nợ CÓ bảo đảm

Tổng dư nợ: ~1.514 tỷ (gốc 476 tỷ + lãi 1.038 tỷ, tính đến 10/2024). Nắm tài sản thế chấp: khu đất ~50.052 m² tại Nhà Bè.

Lưu ý: ngân hàng được thu hồi cả gốc lẫn lãi từ tài sản bảo đảm — không phải chỉ gốc.

③ Trái chủ (qua BVS và PSI) — Chủ nợ bị bỏ quên

Tổng giá trị: ~518 tỷ trái phiếu doanh nghiệp (vi phạm nghĩa vụ từ 2023).

BVS và PSI chỉ đóng vai trò hành chính — không có tư cách đại diện kiện thay trái chủ. Cần tổ chức Hội nghị trái chủ để bầu đại diện chính thức.

④ Người lao động — Ưu tiên cao nhất theo Luật, tiếng nói thấp nhất trên thực tế

Nợ lương: ~91,5 tỷ đồng, trong đó 106 giáo viên nước ngoài bị nợ ~68 tỷ.

Theo Luật Phục hồi, Phá sản 2025: được bảo vệ cao nhất — nhưng cần cơ chế pháp lý được kích hoạt mới nhận được tiền.

⑤ Nhà nước (Thuế + BHXH) — Ưu tiên trung bình

Nợ thuế: ~132 tỷ. Nợ BHXH/BHYT: ~40,9 tỷ.

⑥ Nhóm sáng lập — Bên có tài sản, đang chịu áp lực hình sự rất lớn

Sở hữu 100% AIS + kiểm soát Công ty Cổ phần Tài Nguyên Tri Thức (nắm đất ~65.000 m²).

Bà Nguyễn Thị Út Em bị bắt tạm giam từ 5/2025. Hơn 1.408 tỷ đồng thanh toán cho các pháp nhân liên quan đang trong diện điều tra.

⑦ Nhà đầu tư đang giữ Trường

Hợp đồng thuê 20 năm, ký từ 01/7/2024, 2 tỷ/tháng. 

Pháp lý: Chờ Tòa kết luận và xem xét lại hợp đồng này theo Điều 49 Luật phục hồi, phá sản 2025.

⑧ Nhà đầu tư chiến lược mới — Nhân vật quyết định, chưa xuất hiện

Cần tối thiểu 1.000 tỷ vốn thực. Chưa ai dám bước vào khi bức tranh pháp lý chưa rõ.

Cơ chế pháp lý — Tiền đi theo hai luồng, không phải một

Điểm dễ hiểu sai nhất trong toàn bộ vụ việc: nhiều người nghĩ có "một nồi tiền rất to" được chia đều theo thứ tự. Thực tế, Luật Phục hồi, Phá sản 2025 vận hành theo hai luồng hoàn toàn độc lập:

Luồng 1 — Tài sản bảo đảm (đất Nhà Bè): Tiền bán đất → Trừ chi phí xử lý tài sản → Trả PVcomBank (gốc + lãi, tối đa 1.514 tỷ) → Nếu dư: chuyển sang Luồng 2. Nếu thiếu: phần thiếu trở thành nợ không bảo đảm, nhảy xuống cuối bảng.

Ước tính thực tế: đất có thể bán được 400–450 tỷ trong điều kiện hiện tại (vướng hình sự, đất giáo dục khó chuyển đổi, chủ cũ có lịch sử cản trở). Sau khi trả ngân hàng phần này, Luồng 2 nhận về gần như 0 từ khoản này.

Luồng 2 — Tài sản chung chỉ còn là 1 số đồ dùng, trang thiết bị dạy học..., không còn giá trị là bao sẽ được chia cho:

① Chi phí phá sản chung (QTV, Tòa, kiểm toán)

② Lương giáo viên/nhân viên (~91,5 tỷ)

③ BHXH/BHYT/BHTN (~40,9 tỷ)

④ Trợ cấp thôi việc

⑤ Vốn mới bơm vào để phục hồi (được bảo vệ đặc biệt nếu có)

⑥ Nghĩa vụ thuế (~132 tỷ)

⑦ Tất cả chủ nợ không có bảo đảm — chia theo tỷ lệ % trên tổng nợ:

Phụ huynh (~3.322 tỷ) + Trái chủ (~518 tỷ) + Phần thiếu PVcomBank (~1.100 tỷ) = ~4.940 tỷ cùng chia trên tài sản gần như bằng 0.

Kết luận: Trong kịch bản thanh lý, phụ huynh nhận được gần như không có gì — không phải vì pháp luật bất công, mà vì đây là thực trạng tài sản thực tế của vụ việc.

Thanh lý rời rạc có thể khiến tất cả cùng thiệt hại

Một thực tế cần được nhìn thẳng: nếu vụ việc AISVN chỉ đi theo hướng tan rã, thanh lý rời rạc, xử lý từng phần, từng nhóm, từng vụ kiện riêng lẻ, thì khả năng thu hồi thực tế của nhiều bên sẽ rất thấp.

Theo tài liệu phân tích, trong kịch bản thanh lý, các nghĩa vụ được xử lý theo thứ tự ưu tiên: chi phí phá sản, nợ lương người lao động, BHXH/BHYT/BHTN, trợ cấp, nghĩa vụ tài chính Nhà nước, rồi mới đến các chủ nợ không có bảo đảm như phụ huynh, trái chủ và nhà cung cấp. Điều này có nghĩa là phụ huynh và nhiều chủ nợ khác có nguy cơ đứng cuối hàng nếu không có phương án phục hồi có cấu trúc.

Điều đáng lo không chỉ là phụ huynh có thể mất tiền.

Điều đáng lo hơn là:

• Giáo viên và người lao động có thể tiếp tục chờ đợi trong mỏi mòn;

• Tài sản, cơ sở vật chất và giá trị giáo dục từng được xây dựng có thể bị mất dần;

• Nhà đầu tư nghiêm túc không dám bước vào vì pháp lý chưa rõ;

• Cơ quan nhà nước phải tiếp tục xử lý hậu quả xã hội kéo dài;

• Còn niềm tin của xã hội vào giáo dục tư thục bị tổn thương sâu hơn.

Một cuộc khủng hoảng giáo dục nếu chỉ kết thúc bằng thanh lý và tan rã thì không ai thật sự thắng.

Phục hồi có trật tự là con đường đáng được xem xét

AIST không cho rằng phục hồi là việc dễ dàng. Ngược lại, đây là con đường khó, cần sự tham gia của nhiều bên và cần được đặt trong khuôn khổ pháp luật chặt chẽ.

Nhưng so với việc để mọi thứ tiếp tục phân tán, phục hồi có trật tự vẫn là con đường đáng được xem xét nghiêm túc nhất.

Một phương án phục hồi đúng nghĩa không phải là “cứu” một cá nhân hay một nhóm lợi ích nào. Phục hồi đúng nghĩa là:

Dùng công cụ pháp luật để làm rõ tài sản, làm rõ nợ, làm rõ trách nhiệm, bảo vệ người lao động, tạo điều kiện cho nhà đầu tư chiến lược tham gia, và đưa các chủ nợ vào một phương án xử lý công bằng hơn so với thanh lý rời rạc.

Điều kiện cần là phải có một khối chủ nợ đủ lớn, đủ tổ chức, đủ tính chính danh để đại diện cho tiếng nói của những người bị thiệt hại.

Điều kiện đủ là phải có một phương án pháp lý – tài chính khả thi, trong đó ngân hàng, trái chủ, phụ huynh, người lao động, cơ quan nhà nước, nhà đầu tư và các bên liên quan đều có một lối ra hợp lý hơn việc tiếp tục giằng co. Tất cả các bên cùng lùi một hoặc vài bước, ngồi vào bàn, và tìm ra giải pháp mà không ai phải trắng tay hoàn toàn.

Khối phụ huynh gần 1.800 tỷ đồng đã ủy quyền cho AIST chính là bước đi đầu tiên để tạo ra điều kiện cần đó.

Bước tiếp theo là cần sự lắng nghe và tham gia của các cơ quan, tổ chức và bên liên quan có thẩm quyền.

AIST mong muốn báo chí và xã hội nhìn vụ việc ở tầng sâu hơn

Trong thời gian qua, dư luận thường nhìn AISVN qua những lát cắt rời rạc: trường đóng cửa, phụ huynh mất tiền, học sinh chuyển trường, chủ trường bị xử lý, nhà đầu tư mới xuất hiện, cơ quan chức năng vào cuộc.

Những lát cắt đó đều quan trọng, nhưng chưa đủ.

Tầng sâu hơn của câu chuyện là: khi một cơ sở giáo dục tư thục quy mô lớn rơi vào khủng hoảng, xã hội cần một cơ chế nào để xử lý hậu quả mà không để mọi bên cùng rơi vào mất mát tối đa?

AIST mong báo chí, các chuyên gia, luật sư, nhà quản lý, nhà giáo dục và cộng đồng cùng nhìn vào câu hỏi này.

Bởi nếu AISVN được xử lý bằng một mô hình phục hồi minh bạch, có trật tự, có sự tham gia của chủ nợ, người lao động, cơ quan nhà nước và nhà đầu tư có năng lực, thì đây không chỉ là lời giải cho một vụ việc riêng lẻ.

Đây có thể trở thành một tiền lệ tích cực cho cách xã hội xử lý các khủng hoảng giáo dục tư thục trong tương lai.

Hãy cùng mở một con đường có trách nhiệm

AIST hiểu rằng mỗi bên đều có áp lực riêng:

• Cơ quan nhà nước có áp lực quản lý và ổn định xã hội.

• Cơ quan tố tụng có trách nhiệm làm rõ sai phạm.

• Ngân hàng có áp lực thu hồi nợ.

• Trái chủ có áp lực tài chính.

• Người lao động có nỗi đau bị nợ lương.

• Phụ huynh có nỗi mất mát rất lớn về tiền bạc, thời gian và niềm tin.

• Nhà đầu tư nếu có thiện chí cũng cần một nền pháp lý đủ sạch để không bước vào rủi ro không kiểm soát.

Chính vì vậy, AIST không kêu gọi một bên hy sinh cho bên khác.

AIST kêu gọi tất cả các bên cùng nhìn vào một sự thật: nếu tiếp tục rời rạc, tất cả đều thiệt; nếu cùng ngồi lại trong một tiến trình hợp pháp và minh bạch, vẫn còn cơ hội để giảm thiệt hại cho nhiều bên.

AIST đã sẵn sàng làm việc với tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân và bên liên quan trên tinh thần:

• Không đối đầu.

• Không cực đoan.

• Không che giấu sự thật.

• Không vì lợi ích riêng.

• Chỉ hướng đến một giải pháp hợp pháp, nhân văn và có lợi nhất có thể cho toàn bộ các bên bị ảnh hưởng.

Gần 1.800 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính đã được phụ huynh ủy quyền cho AIST không phải là con số để gây áp lực cảm tính.

Đó là lời nhắn rằng: phụ huynh đã bắt đầu đứng lại cùng nhau.

Và khi phụ huynh – nhóm chủ nợ lớn nhất – đã bắt đầu có tiếng nói chung, chúng tôi mong các cơ quan có trách nhiệm, các bên liên quan, báo chí và toàn xã hội cùng lắng nghe.

Không phải để bênh vực AIST.

Mà để cùng trả lời một câu hỏi lớn hơn:

Chúng ta có đủ trách nhiệm, lương tri và bản lĩnh pháp lý để biến một cuộc khủng hoảng đau lòng thành một tiến trình phục hồi có trật tự hay không?

AIST tin rằng: vẫn còn cơ hội.

Và cơ hội đó chỉ có thể thành hiện thực nếu tất cả các bên cùng bước vào bàn làm việc – ngay từ bây giờ./.

💬 Nếu bạn có góp ý để bài viết hoàn thiện hơn, xin vui lòng gửi về:
📧 aisvn2025.dcd@gmail.com

👉 Nếu bạn thấy thông tin này đúng và hữu ích, xin hãy chia sẻ rộng rãi để giúp thêm nhiều phụ huynh hiểu đúng, hiểu đủ và hành động đúng theo pháp luật — đó là cách thiết thực nhất chúng ta có thể làm cho nhau lúc này.